امتياز عليخان العرشي

112

ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )

سال در آن كار كرد و از خبرهاى شيعى آنچه درست و استوار يافت در آن آورد . كافى يكى از چهار كتاب سه محمد يا چهار اصل سه ابو جعفر است و از كتابهاى پر ارزش شيعى است . او كافى را به درخواست برخى از شيعيان شهرهاى دور نوشت ( رجوع به ديباچهء كافى شود ) . طوسى گويد : اين كتاب شامل سى كتاب است . نخستين آنها كتاب العقل و فضل العلم و باز پسين آنها روضه است و در بارهء آن طوسى گويد : « و كتاب الروضه آخر الكافى » كافى را به سه بخش كرده‌اند : اصول ( از عقل تا عشرت در 7 كتاب ) و فروع ( از طهارت تا ايمان و نذور و كفارات در 26 كتاب ) و روضه كه يك كتاب است . حديثهاى كافى به 670 ، 15 يا 770 ، 15 مى رسد و برخى همهء حديثها را روى هم 199 ، 16 دانسته‌اند و در هر كجاى از كافى كه « قد قال العالم » يا « فى حديث آخر » يا مانند اينها باشد سخن از خود امام ( ع ) است ( از ملا خليل قزوينى در گزارش فارسى خود بر روضهء كافى به نام صافى ) . برخى گويند امام زمان در بارهء آن فرموده است « كاف لشيعتنا » . اين كتاب بارها در ايران چاپ شده است و بهترين چاپ آن به همت آقاى غفارى انجام يافته است . اصول كافى با ترجمهء فارسى آن نيز مكرر به چاپ رسيده است . 6 - اعجاز القرآن للباقلانى ( مصر 1317 ه . ) : كتابى به عربى ، در اثبات اعجاز قرآن و نفى شعريت و سجع بودن آن از ابو بكر محمد بن طيب باقلانى ( فوت 453 ه . ق 1012 م ) از بزرگان متكلمين عهد عضد الدولهء ديلمى و سلطان محمود غزنوى و القادر خليفهء عباسى و از رؤساى اشعريه ، متوفى در شهر بصره ، چون پدرش باقلا فروش بود به باقلانى معروف شد ، در بغداد سكنى داشت . به جدل و مناظره مشهور بود . يكى از آثارش همين كتاب است كه در 1954 م . و 1317 ه . ق در مصر محققانه چاپ شد و نيز الانصاف ، كشف اسرار الباطنية و هداية - المسترشدين از اوست . 7 - الاعجاز و الايجاز يا الايجاز و الاعجاز ( قسطنطنيه 1301 ه . ق ) : تأليف ابو منصور ثعالبى . چاپ اول در 1898 م . مطبعة العمومية مصر ، چاپ دوم در لبنان ، بغداد در 288 صفحه حروفچينى به قطع وزيرى . مؤلف اين كتاب ابو منصور عبد الملك بن محمد بن اسماعيل ثعالبى متولد در شهر نيشابور به سال ( 350 ه . ق 962 م و فوت در 429 ه . ق 1038 م ) . او را با القاب « جامع اشتات النثر و النظم » ، « رأس المؤلفين فى زمانه » ، « امام المصنفين » و « جاحظ نيشابور » ستوده‌اند . او راست يتيمة الدهر ( در تراجم و اشعار ) ، فقه اللغه ، سحر البلاغة و سر البراعة ، مؤنس - الوحيد و در دائرة المعارف اسلامى تصنيفات وى بتفصيل آمده است . كتابهاى او مكرر بچاپ رسيده است . اقوال و گفتار او مستند به بزرگان علم و ادب و لغت است امثال : ابن السكيت ابو عبيدة الاصمعى ، خوارزمى ، سيبويه ، سيرافى ، مبرد و ابن جنى و ديگران . يكى از آثار او كه در اين جا مورد بحث مى باشد كتاب الاعجاز و الايجاز است كه در كتابنامهء استناد نهج البلاغه به الايجاز و الاعجاز ضبط شده است . ثعالبى در پيشگفتار اين كتاب مى نويسد : اين اثر در اقسام حسن ايجاز در نثر مى باشد و نثرهايى كه داراى سحر بيان و نظم است در آن گرد آمده است . اين كتاب در ده باب است : در كلام موجز و اعجاز قرآن ، جوامع كلمات رسول و